mùa đông Hà Nội

tác giả: Nguyễn Diệu Linh (nguồn dili.com)

Có một lý do khiến tôi vô cùng yêu Hà Nội, ấy là thời tiết nơi đây. Hồi còn trẻ nhỏ, tôi luôn ghét mùa đông. Tôi ghét những buổi chiều đông u ám, cho đến giờ vẫn thế. Mùa đông năm nào tôi cũng gặp vấn đề về dị ứng thời tiết. Những lúc ấy tôi hay ước gì mình được sống ở một thành phố phương Nam ấm áp tràn ngập ánh mặt trời. Mùa hè vừa qua, nơi này chứng kiến một cái nóng thật khủng khiếp, tưởng chừng đập quả trứng đặt trên nhựa đường cũng có thể ốp la được. Và giờ lại là những ngày đông kéo dài như bất tận. Sáng nào tôi cũng tự hỏi bao giờ trời sẽ ấm trở lại cho cái mũi mình có thể thở được như bình thường. Nhưng rồi ngày nối ngày, những ngón tay tôi ngồi gõ máy tính cũng đã trở nên lạnh cóng. Song cũng vì thế mà tôi yêu cái thời tiết bất thường này. Những mùa hạ cháy đến tận cùng và những mùa đông lạnh lẽo đến tận cùng. Nó rất giống những cảm xúc và tính cách luôn chia nửa làm hai thái cực trong con người tôi.

Đoạn trích này nằm trong bài viết “Hà Nội, hồn phố”, tôi viết đã lâu, nay chia sẻ cùng bạn đọc trong những ngày giá buốt. Để biết đâu, đọc những điều này, bạn sẽ cảm thấy cái lạnh đáng ghét đang lởn vởn ngoài ô cửa sổ kia trở nên đáng yêu hơn. Hồi tôi sang Malaysia, có anh David da đen sì bảo tháng 12 này sẽ sang Việt Nam. Tôi gàn bảo lúc đó Hà Nội lạnh lắm, đi làm gì. David bảo lạnh càng tốt vì anh chưa được nhìn thấy mùa đông bao giờ. Giờ sang chủ yếu là để chứng kiến mùa đông.

MÙA ĐÔNG HÀ NỘI

Tôi rất ấn tượng một câu của đạo diễn Lê Hoàng khi nói về mùa đông Hà Nội, đại ý rằng ngày nay người ta có bất cứ thứ gì mình muốn mà chỉ cần ngồi một chỗ. Khi từ Sài Gòn ra Hà Nội thì ông hay ghé chợ Đồng Xuân mua chôm chôm, sầu riêng để làm quà cho người Hà Nội. Rồi khi từ Hà Nội vào Sài Gòn thì ông lại rẽ Bến Thành, Chợ Lớn mua ô mai, táo mận làm quà cho bạn Sài Gòn. Nhưng có một thứ mà ông chịu không mua nổi hay mang đi mang lại được là mùa đông Hà Nội. Người xứ Nam Bộ, lần đầu tiên ra Hà Nội mà gặp đúng tiết đại hàn thì thực sợ chết khiếp. Nếu cần thấy mùa đông, người Nam Bộ hay tìm đến Đà Lạt (là tôi nghe người ta nói thế) để coi như được biết mùa đông. (Trong nhiều thập niên trước, không phải ai cũng có cơ hội được ra miền Bắc, vì thế có người đến hết đời cũng chưa được thấy mùa đông bao giờ). Nhưng mùa đông ở Đà Lạt cùng lắm chỉ xuống tới hơn 17oC. Còn mùa đông Hà Nội, xuống tận 7-8oC kia mà. Cái lạnh nơi này lạ lắm, nó luồn lách, nó len lỏi đến tận tim phổi, làm buốt giá hơi thở vừa rời môi, nó luồn vào tận đồ đạc trong nhà mà làm tê lạnh cả ghế giường bàn tủ. Người phương Tây đến Hà Nội đúng dịp Giáng sinh thường kêu trời vì lạnh, nói rằng lạnh sao mà lạnh thế, lạnh từ trong chăn lạnh ra, ở châu Âu cũng lạnh nhưng không lạnh thế này. Điều này làm người Hà Nội ngạc nhiên lắm, sau mới té ra rằng cả châu Âu người ta xài lò sưởi. Nên cho dù có tuyết rơi, người ta vẫn thấy ấm áp suốt cả đông vì đường ống dẫn từ lò sưởi trung tâm sẽ tỏa đi khắp các căn hộ, cơ quan, nhà xưởng, siêu thị, rạp chiếu phim trong thành phố. Còn ở Hà Nội, nay rất sẵn điều hòa hai chiều, lò sưởi halogen, chăn điện… nhưng muốn ấm thì cứ chờ tí đã, cũng phải bật điện lên một lúc thì mới ấm được. Trong thời gian chờ đợi hẵng cứ nhấm nháp cái lạnh giá đã đi vào thi ca nhạc họa. Nhưng khác với cái lạnh tê ở vùng Sa Pa, Tây Bắc, nơi mà ngay cả khi chui vào trong chăn, nếu không hỗ trợ thêm chiếc lò sưởi thì bàn chân người vẫn cứ cóng buốt cả đêm, cái lạnh Hà Nội sẽ dần tan biến trong lớp nệm êm ấm áp.

Tôi còn nhớ những ngày mùa đông tháng 11 năm 1987, đứa em gái tôi vừa ra đời được vài ngày, tôi nằm co ro một mình trong chiếc chăn bông bọc vỏ con công. Đấy là loại chăn bông chần nặng chịch mà ngày nay hình như không ai còn dùng nữa. Cái chăn bông đó khi chui vào phải cả tiếng sau mới thực sự ấm lên được. Lúc ấy, tôi thực sự rất lạnh và cô đơn khi không có mẹ nằm bên cạnh. Mùa đông Hà Nội không phải lúc nào cũng lạnh như thế, suốt cả mùa đông chỉ có một vài đợt lạnh ngắn thôi, và không phải năm nào cũng có đợt cực lạnh. Tuy nhiên, cái giá lạnh của mùa đông Hà Nội luôn làm người ta dễ chạnh lòng cô quạnh nếu lúc ấy không có ai ở bên. Đôi khi, giữa đêm đông thức giấc thảng hoặc cũng thấy có tiếng gió hú, như thể đang nằm trong một quán trọ giữa thị xã Nho Quan hay Bắc Kạn. Cái lạnh Hà Nội làm người đi giữa đường phố thấy vô cảm với cảnh vật xung quanh, cảm xúc chai lì theo những cú gồng người để chống chọi với cơn buốt giá. Nhưng ngay khi về đến nhà, hít thở không khí ấm sực đang tỏa ra từ những món ăn trên bếp, nhồi bàn chân cứng đờ vào chăn bông ấm, nheo mắt ngắm nhìn ngọn đèn vàng đang tỏa ánh dìu dịu trên táp đờ nuy, và nghe những cơn gió đông đập sàn sạt qua khung cửa, mới thấy một niềm hạnh phúc dâng lên không vì lý do gì cụ thể. Có ngấm cái lạnh giá mới thấy giá trị và hạnh phúc của sự ấm áp. Chỉ đơn giản thế thôi.

Tôi vẫn tuyệt đối cho rằng thời tiết tác động rất mạnh đến cảm xúc con người. Nhưng thời tiết Hà Nội thì khá thất thường, lẽ nào con người ở đây cũng thất thường như vậy? Không hẳn thế, nhưng có một điều biết đâu đúng, Hà Nội là cái nôi của nghệ thuật và sáng tạo, không chỉ vì nơi này là không gian ngàn năm văn hiến, mà còn nhờ… thời tiết nữa. Thời tiết Hà Nội thay đổi xoành xoạch theo mùa hoặc không theo mùa. Nhưng thay đổi theo cách nào thì cũng đến tận cùng, hoặc cực nóng, hoặc cực lạnh, hoặc cực khô hanh, hoặc cực ẩm thấp, hoặc mưa rào như trút nước, mưa trôi nhà trôi cửa hoặc nắng đến rang người. Cũng cùng một con phố thôi mà ta thấy nó thay đổi đủ nhân ảnh theo mùa. Nó sẽ ảm đạm trong một trưa mùa đông giá lạnh, sẽ u tịch trong một chiều tàn nắng quái, sẽ ủ rũ trong cơn mưa dầm dề ngày xuân rét buốt, sẽ đầy sức sống viên mãn trong bình minh sáng hạ, sẽ dịu dàng mà quyến rũ trong ánh nắng thu vàng rượi, sẽ êm ái mát lành khi cơn mưa rào vừa trờ tới, sẽ mơ hồ bí ẩn trong màn sương muối hiếm hoi lúc đông về. Cảm xúc con người cứ thế mà thay đổi theo, vô tình thi ca, âm nhạc và hội họa cũng thấm đẫm không gian như đã ủ sẵn trong hồn người. Chỉ riêng cơn mưa Hà Nội thôi đã rất lắm kiểu. Nó không phải chỉ mưa ào một cơn giống những gì người ta vẫn thấy trên đường phố Sài Gòn. Đôi khi mưa phùn rỉ rả những ngày xuân, mưa rào ào ạt nước giữa ngày hạ, mưa Ngâu dai dẳng chen giữa những đợt thu về, mưa bóng mây lúc mưa lúc nắng, rồi có cả mưa giữa mùa đông – vừa ướt vừa lạnh đến tê người.

Mùa Hà Nội rất đặc trưng, nó kéo theo cả âm thanh, màu sắc, mùi vị vào thi ca. Nếu muốn có vài tác phẩm về mùa, ngay cả bác phó nháy hạng bét cũng không thấy khó khăn gì khi thể hiện. Xuân, hạ, thu, đông sẽ hiện lên rõ mồn một chỉ qua vài nét đặc tả về cảnh vật, cây lá. Ai thì cũng thích mùa thu. Nhưng thu Hà Nội ngắn ngủi lắm. Thường là thế. Thượng đế hiếm khi nào thỏa mãn lòng người. Phàm là thứ gì đẹp mỹ miều, được nhiều người ưa thích, nó sẽ biến mất rất nhanh để người phải tiếc nuối, phải tôn thờ, phải nhắc mãi về nó và mong nó quay trở lại. Thu Hà Nội thực ra không rơi vào tháng 8, tháng 9 dương lịch mà quãng chừng âm lịch, nghĩa là sẽ vào tháng 10, 11 dương. Thực chất, thu là khúc giao mùa của đông và hạ, chỉ giao mùa thôi nên những cảm xúc quý giá cũng chỉ kéo dài đâu chừng vài tuần. Thu sẽ đến rất dịu dàng theo đúng cách mà từ “thu” gợi tả. Một sớm mai thức dậy, sau một đêm oi ả, ngột ngạt đến điên người, bỗng đâu thu nhẹ nhàng len về, mới đầu là những cơn gió hanh hao luồn qua cửa sổ, rồi đến những sợi nắng vàng trong óng trải đầy dãy phố. Mở cửa ban công thấy lá bắt đầu tàn úa, nhưng những khuôn mặt người xa lạ dường nhẹ nhõm hơn. Người ta bỗng thấy yêu đời, yêu người hơn đêm trước. Người ta bỗng đâu thấy biếng làm việc hơn, chỉ ước ao được ngồi bên bạn tri kỷ trong một quán cà phê ven hồ mà ngắm nắng thu dát mật lóng lánh lên mặt nước, mà nghe lá mùa xao xác heo may. Thế nhưng rồi cũng chỉ ngay sáng sau, rất có thể một cơn bão càn qua bất ngờ đến không ai kịp trở tay. Mưa rơi ngay giữa tháng 11, bão lũ biến những con đường óng vàng của ngày hôm qua thành những dòng sông nho nhỏ. Mưa rỉ giọt, mưa tí tách, mưa ào ạt, mưa rả rích, mưa âm ỉ, mưa sụt sùi, mưa sầm sập. Hà Nội bỗng biến thành một cô gái đỏng đảnh đến đáng ghét. Nay thế này, mai thế khác không biết đâu mà lần. Nhưng tình yêu rất khó lý giải, đôi khi người ta yêu cô ta quá đỗi, nên yêu luôn cả tính khí thất thường không thể đoán trước của cô ta.

Có 3 phản hồi tại mùa đông Hà Nội

  1. Lai Tran Mai nói:

    Mình đang sống ở Thụy Sĩ, hôm nay 2.12 tuyết rơi nhiều quá, nhiệt độ ngoài trời 4°C, nhưng vẫn ra đường dạo mát được và cảm thấy cái lạnh vẫn kém xa Hà Nội. Đọc bài này thấy nhớ mùa đông tê tái ở Hà Nội những năm 70, 80, nằm trong chăn vẫn rét. Bài viết này thật hay, đầy cảm xúc, làm cho mình nhớ Hn rất nhiều, cả Sapa, Đà Lạt nữa. Cám ơn Hùng đã đưa lên nhé.

    • hi, bác Mai! chiều qua NH đi ăn cưới người bạn chủ quan mang áo không đủ ấm dù biết gió mùa đông bắc sẽ về trong đêm nên sáng nay bị một phen lạnh cóng nhớ đời. từ cảm xúc đó nên đã gửi bài này.

      trước NH yêu mùa đông lắm lắm nhưng giờ thì nhiều khi cũng thấy sợ.

      • Lai Tran Mai nói:

        Mình thích mùa hè hơn, mùa đông lanh cũng thích, mình chỉ không thích đầu xuân mưa phùn kéo dài bẩn lắm.

        Kinh nghiệm chăm sóc con của mình là lúc nào cũng phải giữ ấm cho chúng, đặc biệt là lúc đi đường. Có con nhỏ thì nên lắp tấm kính chắn gió trước xe máy, và cho con ngồi sau nếu được. Minh nuôi con khéo lắm hầu như chúng chẳng bao giờ ốm đâu cả. Để con ốm 1 vài lần là sức đề kháng sẽ kém và hay bị ốm lại. Do đó Hùng nên lưu ý kinh nghiệm này khi mùa đông đến nhé.

        Chúc Hùng và cả nhà có một tuần mới thật vui, khỏe và làm việc hiệu quả.
        Độ này mắt mình cũng kém dần, già rồi mà, cứ quên kính là làm gì cũng khó khăn; những lúc như thế lại nhớ đến và cảm thông với các bạn khiếm thị thế.

%d bloggers like this: