Nick và câu chuyện Bụt chùa nhà không thiêng

Cho đến thời điểm tôi viết những dòng này, nghĩa là đã 2h sáng thì trên facebook của tôi vẫn tràn ngập những lời cảm xúc về Nick Vujicic của bạn bè. Thật dễ hiểu, với những gì mà chàng trai không tay, không chân đã làm được, anh xứng đáng được ngưỡng mộ và tôn vinh. Ấy thế mà, tôi vẫn không thể nào ngăn được tiếng thở dài…

Thở dài là bởi, với những trường hợp tương tự như Nick Vujicic tại Việt Nam, trong vòng 1 phút tôi có thể kể tên ra 5 gương mặt tiêu biểu. Những người như Thầy giáo Nguyễn Ngọc Ký, Hiệp sĩ công nghệ thông tin Nguyễn Công Hùng, Vận động viên khuyết tật Phạm Thị Thu… đã làm được những điều mà ngay cả người thường cũng khó có thể làm được.

Hoàn cảnh của họ, tài năng và nghị lực của họ có lẽ không thua Nick là bao, ấy thế mà họ vẫn đang miệt mài đâu đó để tìm mọi cách sống qua ngày, nỗ lực để cống hiến cho xã hội nhưng không được mấy ai quan tâm. Trong khi đó, những doanh nhân người Việt giàu có đã phải bỏ một số tiền khổng lồ lên tới 32 tỷ đồng để mời Nick đến Việt Nam, nói chuyện về nghị lực sống, về đam mê vượt qua khó khăn (những điều mà người Việt Nam nói chung và những người khuyết tật nói riêng đã có thừa).

32 tỷ đồng, một con số khổng lồ trong thời điểm hiện tại, khi mà các doanh nghiệp đang lao đao vì khủng hoảng kinh tế và người dân cũng đang ngập chìm trong khó khăn. Có thể nói với một chiến dịch được cho là thành công về mặt truyền thông như Hoa Sen đang làm với Nick Vujicic, đó không hẳn là một sự lãng phí. Tuy nhiên, tôi cứ nghĩ nếu Hoa Sen chịu bỏ ra phân nửa số tiền đó thôi, để giúp đỡ những gương mặt khuyết tật tài năng vươn lên… thì họ vẫn có thể tạo được một chiến dịch PR vừa thành công cả về mặt truyền thông lẫn ý nghĩa xã hội. Bởi những người khuyết tật Việt Nam cần những sự giúp đỡ thiết thực hơn là những “cú hích” về tinh thần mà Nick đã mang tới.

Một anh bạn người nước ngoài của tôi tự hỏi, không biết tại sao truyền thông Việt Nam lại “điên cuồng” với Nick Vujicic như vậy. Điều này thật ra không quá khó hiểu khi mà hệ thống các kênh của VTV liên tục phát TVC về Nick gần như 30 phút một lần. Là một người làm báo, tôi chưa bao giờ tôi thấy giới truyền thông Việt Nam lại “nhẹ dạ” đến như vậy. Họ biết đằng sau một “Nick khuyết tật nghị lực” chính là một bệ đỡ truyền thông khủng khiếp đến từ các công ty phát hành sách của Mỹ. Nói đơn giản hơn, Nick cũng chỉ là một sản phẩm truyền thông để người ta bán được sách mà thôi. “Anh ấy là một người phi thường, nhưng anh ấy cũng là một nghệ sĩ biểu diễn.” Bạn tôi nói. Quả thật, với những gì đã thấy chiều nay tại sân bay, tôi nghĩ anh cũng có phần đúng.

Ít người biết được rằng Nick đến Việt Nam không phải do Hoa Sen mời, cũng không hẳn do Trí Việt “cầu khẩn” mà đơn giản đó chỉ là một trong các điều khoản hợp đồng mà Trí Việt đã ký với Nick. Theo đó, để có thể phát hành sách của Nick tại Việt Nam, Trí Việt buộc phải đảm ứng một yêu cầu là tổ chức một buổi diễn thuyết cho anh tại nước sở tại. Ngoài những điều khoản trong hợp đồng xuất bản, hợp đồng mang Nick đến Việt Nam cũng bao gồm nhiều yêu cầu rất khắt khe, thậm chí những yêu cầu đó chỉ đến từ các ngôi sao… Hollywood.

Một trong những yêu cầu của Nick là: “Không có bất kỳ một cuộc gặp gỡ riêng nào với báo giới”, những gì anh làm chỉ là diễn thuyết trước đám đông. Giới thạo tin còn kể rằng một đơn vị tổ chức đã xin tài trợ vé máy bay cho Nick từ một hãng hàng không giá rẻ của Việt Nam nhưng anh không chịu, yêu cầu của Nick là phải Vietnam Airlines. Anh cũng yêu cầu các chế độ VIP cho đoàn tuỳ tùng lên tới hơn chục người của mình. Anh cần có người nếm trước đồ ăn (có lẽ vì thể trạng của anh không được tốt). Ngoài ra, số tiền cát xê của Nick cũng không hề nhỏ (có người nói 22,000 USD, có người nói 200,000 USD, con số chưa thể kiểm chứng nhưng kể cả “chỉ” 22,000 USD thì đó vẫn là một con số quá lớn.)

Tại sân bay chiều nay, khi Nick vừa hạ cánh, an ninh được thắt chặt thậm chí còn hơn cả khi cặp vợ chồng nổi tiếng của Hollywood là Angelia Jolie và Brad Pitt tới Việt Nam. Tới mức, một cuộc cãi vã lớn đã xảy ra giữa Giám đốc Trí Việt và tổ An ninh tại cửa VIP sân bay nội địa (Nick được sắp xếp ra cửa nội địa dù bay quốc tế) vì tổ an ninh đã không cho ông Phước vào trong dù ông này lớn tiếng tuyên bố: “Tôi là trưởng ban tổ chức đây.” Cánh báo chí bị buộc phải đứng ngoài xa cách cửa gần 150m và không thể tác nghiệp vì xe đón Nick đã đậu sát cửa, kính đen ngòm và dĩ nhiên Nick không có lấy một lời chào dành cho người hâm mộ thông qua báo giới.

Tối nay, những gì Nick chia sẻ thật ra không có gì mới, đó là điều mà bất kỳ một người khuyết tật nào (thậm chí cả người thường) cũng sẽ từng mắc phải. Còn nghị lực sống ư, hãy hỏi những Nguyễn Ngọc Ký, Nguyễn Công Hùng, Nguyễn Bích Lan (người dịch sách của Nick), “Cô bé xương thuỷ tinh” Phương Anh… xem họ có nghị lực sống và vươn lên trong cuộc sống không? Hỏi họ xem họ có xứng đáng được tôn vinh không? Hỏi họ xem họ có xứng đáng được quan tâm nhiều hơn không? Khi mà số tiền 32 tỷ đồng đó, biết đâu lại chẳng gần bằng ngân sách của Đề án trợ giúp người khuyết tật giai đoạn 2012 – 2020 đã được thủ tướng phê duyệt ấy chứ.

Trước khi buổi nói chuyện Chào Việt Nam của Nick diễn ra, giá vé chợ đen được đẩy lên con số 1,5 – 2 triệu đồng. Một con số không hề nhỏ đối với đa số người Việt trẻ. Nhưng nhiều bạn trẻ sẵn sàng bỏ 2 triệu để nghe Nick nói chuyện về nỗi khổ, về nghị lực sống… trong khi họ sẵn sàng bĩu môi và không thèm bố thí một đồng cho người ăn xin tàn tật. Vì đâu có sự khác biệt đó?

Câu hỏi là: Tại sao lại là Nick mà không phải là một gương mặt cụ thể nào đó của Việt Nam, như Hiệp sĩ công nghệ Nguyễn Công Hùng chẳng hạn? Với những gì mà Công Hùng làm được, nếu anh được truyền thông Mỹ “o bế” như Nick, hẳn anh cũng nổi tiếng không kém và biết đâu một đơn vị nào đó lại chẳng bỏ cả trăm ngàn đô để mời anh tới nói chuyện?

Sự khác biệt lớn nhất giữa Nick và Nguyễn Công Hùng không phải là tài năng hay nghị lực, mà đơn giản chỉ là ở sức hút truyền thông. Chẳng ai ngu để tin rằng Hoa Sen bỏ một đống tiền ra mời Nick về Việt Nam chỉ với mục đích từ thiện, xã hội. Sức hút của Nick là quá lớn, đặc biệt là với sự tiếp tay của truyền thông, với những TVC được phát liên tục trên truyền hình (và nhờ đó người ta bán được báo, thu được tiền quảng cáo, lại được tiếng là “hướng tới cộng đồng khuyết tật” dù sự thật mục tiêu cao cả này chỉ là một phần rất nhỏ mà thôi.)

Tại sao lại là Nick, tại vì anh ấy là… người nước ngoài. Thật vậy, người Việt chúng ta vốn sính ngoại. Không ít lần các ngôi sao hạng B, C của nước ngoài tới Việt Nam phải ngỡ ngàng vì mình được… hâm mộ quá xá. Các cụ ta nói cấm có sai, Bụt chùa nhà không thiêng là vậy…

Có 4 phản hồi tại Nick và câu chuyện Bụt chùa nhà không thiêng

  1. Nguyễn Hùng nói:

    ban đầu mình cũng có chút quan tâm tới sự kiện này và từng cho đăng bài về Nick trên blog.
    nhưng khi thấy truyền thông cả hai lề quá ồn ào mình đã thấy điều gì đó gờn gợn.
    đến khi nghe Nick nói trên tivi thì nói thật mình không thấy ấn tượng.
    những điều cao siêu hay giản dị mà Nick nói có thể đọc được ở bất cứ đâu hay tiềm ẩn ngay trong suy nghĩ của chúng ta, nó chỉ khác ở chỗ ai nói ra điều ấy.
    mình không hâm mộ cách biểu đạt của Nick.
    mình thích cách truyền đạt ít ồn ào và sâu lắng hơn.
    nghị lực của Nick là quá rõ ràng không thể phủ nhận.
    mọi sự so sánh đều khập khiễng nhưng trong những hoàn cảnh cụ thể của cuộc sống, có những người khuyết tật nhẹ hơn thậm chí không khuyết tật lại phải đối mặt và vượt qua những thử thách khốc liệt hơn rất nhiều.
    chốt lại ở đây là mình thấy truyền thông có thể nói về Nick, có thể mời Nick sang VN giao lưu, nhưng không cần phải ồn ào tới mức đó

    • Nguyễn Hùng nói:

      và đây là một ý kiến trên diễn đàn SMCC của người khiếm thị :

      Cá nhân tôi thì lại cho rằng: Không phải vì Bụt chùa nhà không thiêng mà vì Bụt chùa nhà không mang lại lợi nhuận đủ cho nhà tài trợ mà thôi.
      Hầu hết các hoạt động từ thiện để truyền thông cho công chúng đều vì danh và vị lợi hết cả chỉ có những hành động thiện nguyện thầm lặng mới thực chất vì lòng từ chứ chỉ làm để quảng cáo thì còn phải xét.

  2. admin nói:

    và đây là ý kiến của một phóng viên mới gia nhập cộng đồng người khiếm thị 1-2 năm.
    Tôi giả định, nếu con số hơn 30 tỷ mà nhà tổ chức cho chuyến đi của
    Nick tại Việt Nam mà không được tiết lộ, có lẽ mâu thuẫn của cuộc
    tranh luận đã không được đẩy lên cao đến thế. Có thể thấy 2 phe rõ
    rệt, một bên là những người phản đối chuyện nhà tài trợ Tôn Hoa Sen
    trong thời buổi kinh tế khó khăn thế này đã bỏ ngần ấy tiền để mời
    Nick đến, tại sao không để tiền đó mà làm từ thiện. Phe này dẫn ra bao
    nhiêu trường hợp người khuyết tật ở Việt Nam như Hiệp sĩ công nghệ
    thông tin Nguyễn Công Hùng, như thầy giáo Nguyễn Ngọc Ký… đã không
    được quan tâm và đánh giá đúng mức.
    Ở một trạng thái đối lập, phe những người nhiệt liệt ủng hộ chuyến
    thăm của Nick lại cho biết, nếu đem số tiền 32 tỷ ra chia cho 4 triệu
    người khuyết tật thì mỗi người chỉ được 8.000 đồng, trong khi cảm hứng
    mà anh đem lại cho họ thì giúp người khuyết tật và cả những người lành
    lặn có thêm ý chí và khát vọng sống. Điều này dù có bao nhiêu tiền
    cũng không mua được.
    Và cuộc tranh luận theo hai hướng cứ tiếp tục được đẩy cao lên, như
    một dòng sông đã chia làm hai nhánh và mãi mãi không gặp nhau ở đâu
    được hết. Thật ra, điều này cũng phản ánh đúng thái độ nhìn nhận mọi
    sự kiện, hiện tượng của con người chúng ta. Bất cứ một sự việc nào đó
    cũng có tính hai mặt của nó, thay vì cố gắng tìm hiểu xem “mặt bên
    kia” của sự việc để mở rộng óc quan sát, chúng ta thường chỉ cố chấp
    để bảo vệ quan điểm mà mình cho là đúng, vì thế không quan tâm đến ý
    nghĩ khác với quan điểm của mình.
    Riêng với bản thân tôi, tôi học được nhiều điều từ chuyến viếng thăm
    của người đàn ông được xưng tụng là “đặc biệt nhất hành tinh” này. Tôi
    học ở Nick ý chí vượt lên nghịch cảnh để tiếp tục vui sống và truyền
    cảm hứng cho cộng đồng. Nhìn vào Nick, nhiều người trong chúng ta sẽ
    cảm thấy hổ thẹn, bởi chúng ta có nhiều hơn anh một cơ thể lành lặn,
    nhưng chưa chắc chúng ta đã có được một tâm hồn không khuyết tật, để
    không chỉ tự cứu vớt bản thân mà còn đem cảm hứng sống tích cực đến
    cho mọi người.
    mới là không hoài phí.
    Theo tôi, bài học quý giá nhất mà Nick đem đến cho đất nước này, đó là
    một cơ hội để chúng ta nhìn nhận ra, trong cộng đồng này đang có quá
    nhiều những kẻ khuyết tật tâm hồn đang tồn tại. Chưa khi nào mà đề tài
    “khuyết tật tâm hồn” lại được bàn bạc nhiều và nghiêm túc đến thế.
    Chúng ta phát hiện ra rất nhiều những kẻ nhìn bề ngoài thì lành lặn
    bảnh bao, nhưng bên trong, họ khuyết thiếu nhiều thứ, có thể là một
    trí não sáng suốt không bị tiền quyền làm u mê hay là một trái tim
    biết yêu thương đồng loại. Nếu xét ở khía cạnh ấy, thì con số vài chục
    tỷ kia cũng đáng đồng tiền bát gạo đấy chứ


    Nguyễn Tiến Thành

  3. Khánh Vân nói:

    Về chuyến thăm VN của Nick tôi cũng đọc thấy 1 số lời đồn đại ko hay song tôi cho rằng đó là phản ứng thái quá của các nhà tổ chức
    Đúng là số tiền 32 tỷ có thể làm được rất nhiều việc nhưng giả sử đem chia cho nkt thì đúng là ko có j đáng kể, nếu dùng đó để tạo ra 1 sản phẩm truyền thông giống như Nick mang thương hiệu VN thì cũng chưa chắc, không phải vì nkt VN ko có thực lực mà thực ra là thiếu rất nhiều kỹ năng mà 1 trong số đó là kỹ năng giao tiếp chứ nói j đến khả năng diễn thuyết. Đúng là có khi người ta chỉ hơn nhau ở chỗ ai nói ra, ai ko, vẫn biết so sánh luôn là khập khiễng song tôi vẫn muốn đưa ra 1 vd so sánh: trong 1 vài talk show nhân ngày nkt, những nhân vbaajt khuyết tật của chúng ta đa số là rất dụt dè trước hội trường chừng vài trăm người, trong khi đó Nick lại thừa tự tin trước hàng vạn người…
    Huống chi những người đứng ra tổ chức chuyến thăm của Nick tới VN họ là những nhà kinh doanh chứ ko phải nhà hoạt động XH nên họ đặt lợi ích kinh tế lên trên cũng ko hẳn đáng trách. Suy nghĩ của cá nhân tôi cho rằng những vd như Nick ở VN ko chỉ có 1, 2 người song vẫn là con số vô cùng ít ỏi trong thế giới của những nkt trong khi Nick chỉ là 1 đại diện trong đa số những nkt điển hình trên đất nước họ, vì thế sự có mặt của Nick ở VN nói cho cùng cũng là nhờ truyền thông mà tới được với hầu hết nkt và sức ảnh hưởng của nó tôi cũng cho là vô giá nếu nhờ đó mà sau này VN ta cũng sẽ có không chỉ 1 mà nhiều nhà diễn thuyết nkt đi truyền cảm hứng trên khắp thế giới.

%d bloggers like this: